حسن علی پورمند-
چکیده: باغ نگارستان در سال 1187 هجری شمسی آغاز قرن نوزدهم میلادی،در زمان حکومت فتحعلی شاه قاجار، خارج از خندق محدوده مرکزی ارگ برای رهایی از گرمای تابستان تهران ساخته شد. جیمز موریه در سفرنامه خود نوشته است: دو عملیات ییلاقی در تهران است، یکی قصر قاجار و دیگری نگارستان، که تازه بنا می کنند. حد شمالی آن به زمین  های بایر، حد شرقی آن با توجه به موقعیت اصطبل جناب اعتمادالسلطنه و چند قطعه اراضی بی نام به خیابان دروازه شمیران، حد جنوبی آن به جلو خان باغ نگارستان و حد غربی آن نیز به یک خیابان بی نام منتهی می گردد.

 چنین به نظر می رسدکه بخشی از اراضی ابتیاعی در حد غربی نیز با استناد به فضای سرسره جزء باغ باشند که احتمالاً در زمان تهیه نقشه معمور نبوده اند. دیولافوا پس ازدیدار از این باغ می نویسد:«این بنا سر در بزگی دارد که در جنبین آن دو قراولخانه واقع شده و سربازان مستحفظ در آن منزل کرده اند.» در پشت سر در اصلی باغ، در قسمت جنوبی آن قرار داشت که دو طبقه بود. در طبقه بالا سه اتاق و در طبقه پایین دو اطاق ساخته بودند. در مقابل این سر در روزهای عید قربان، شتر قربانی می کردند.« چون از این سر در می گذشتیم و به داخل باغ به طرف شمال می رفتیم خیابان شمالی و جنوبی آن سردر را به داخل باغ می پیوست و در حاشیه این خیابان و در طول آن اطاقهای متعدد ساخته شده بود که گچبری های بسیار چشمگیر داشت. چون به مرکز باغ می رسیدیم ابنیه اصلی این قصر در آنجا بود و مشهورترین این ابنیه عمارت حوضخانه است که نام دلگشا داشت و آن را درست در وسط این باغ ساخته بودند. در همین ساختمان  تالار سلام  پادشاهیست که در دو طرف آن پرده نقاشی مجلس سلام مذکور در فوق جلوه گری می کرد.» تالار مهم دیگر این مجموعه قلمدان نام داشت که گفته شده است به همراه تالار دلگشا به آینه کاری های ظریف، نقوشی مطلا، درهای ارسی، تزئینات و اشیاء گرانبهامزین شده بود. بر دیوارهای هر تالار، تابلوهای نفیس استادان مشهوری چون میرزا بابا نقاش، عبدا... خان نقاش باشی، استاد میرزا جانی، و مهرعلی آقا نقاش نصب شده بود که گویا به خاطر وجود همین آثار گرانبها بود که به این مجموعه نام نگارستان نهادند. از دیگر بناهای آن مجموعه می توان به حمام در ضلع شمال غربی و گلخانه بزرگ در ضلع شمال غربی که به نارنجستان معروف بود، اشاره کرد.

دریافت متن کامل مقاله [ دریافت فایل ]

نظرات

نام :

ایمیل :

نظر :

کد امنیتی :