مسعود جعفري-چكيده:در لغت نامه دهخدا كويرهاي ايران ، درياهاي خشك شده اي كه به تدريج آب آنها تبخير شده و اراضي بي حاصلي را تشكيل داده اند تعريف شده است .
هواي كوير بسيار خشك است . درجه حرارت در شبانه روز بسيار متفاوت و از صفر در شب به حدود 60 درجه سانتيگراد در روز ميرسد و اين باعث ميشود تخريب هائي در بخش هائي كه داراي سطوح سنگي دارند صورت گيرد.

مصالح عمده ساختماني كوير با وجود وفور منابع طبيعي در منطق ه خشت ميباشد . اين گل باارزش كه تمام محسنات و توانائي هاي مربوط به مقاومت و ايستائي ، عايق حرارتي و رطوبتي و توجيه اقتصادي و غيره را دارد ، در منطقه حرف اول را مطرح ميكند واين خود از شاخص هاي معماري ك وير است . دراين خطه ساختمانهائي وجوددارند كه پس از 80 سال عمر هنوز بدون آنكه سقف آنها كوچكترين صدمه اي ديده باشد همچنان آب هاي سطح الارضي ناشي از باران را به پائين دست خود هدايت كرده و كوچكترين مشكلي را براي ساختمان بوجود نياورده اند .بناهاي خشتي اصولاًبه دو دسته تقسيم مي شوند اول آنهائي كه داخل بافت شهري قرار گرفته اند و به همين جهت به آنها بيشتر رسيدگي شده است و دوم آنهائي هستند كه خارج از بافت شهري و در مسيرهاي رفت و آمد قرار گرفته اند كه متاسفانه بكلي ويران گرديده و يا در حال ويران شدن ،
هستند .
بطور كلي عوامل مختلفي در تخريب بناهاي خشتي دخالت دارند كه مهم ترين آن عبارتند از :
عوامل اقليمي مانند باران و سيل و برف و زلزله - عدم رسيدگي به آنها كه بنا شامل مرور زمان ميشود - در اثر دخالت و تعارض بشر - در اثر رشد گياهان ، حشرات و لانه جانوران - در معماري دوران اسلامي نيز همانند دوران بعد از آن براي جلوگيري از فرسايش ساختمانهاي خشتي ، قشري از آهك وگچ و با اندودي از گل در مقابل باران محافظت ايجاد ميكردند .
رسم كاهگل مالي و عايق كاري نيز از ديگر رسوم منطقه بوده است. اين نوع عايق كاري بسيار متدا ول و سال ها مقاو مت دارد. در اين مقاله به مسائل مهم فوق و كليات باارزش معماري كوير به تفصيل پرداخته خواهد شد .
هر آن پاره خشتي كه بر منظريست سر كيقبادي و اسكندريست (حافظ) هرچندكه گوينداين كاردل است كار خشت وگل نيست ولي دركويربايد گفت اين كارخشت وگل است كاردل نيست.
واژه هاي كليدي : خشت - اقليم - يكپارچگي - مقاومت - عايق

دریافت متن کامل مقاله [ دریافت فایل ]

تاریخ انتشار : 12/3/1388 | 309 بازدید | نسخه قابل چاپ