سید مهدی مجابی-
چکیده : سخن از شکل شناسی معماری سنتی ایران بدون تحلیل عناصر سازنده و شناخت اجزاء تشکیل دهنده آن مقوله ای ناتمام خواهد بود.هندسه این معماری نتیجه ترکیب اجزاء و عناصر بنیانی آنست که در یک فرآیند سازنده در رابطه با هم به تعادل می رسند و شکل کلی را بوجود می آورند .

شکل منحصرا حاصل تصمیم زیبائی شناسانه ای که بطور دفعی و ناگهانی در ذهن طراح حاصل شده باشد نیست ، بلکه محصول تدریجی یک روش ساختی عملی است .
عنصر سازنده و مشخصات فیزیکی و هندسی آن تاثیر قاطعی در نتیجه نهائی حجم کلی باقی می گذارد .
فرآیند شکل گیری در طبیعت غالبا به کمک ساختار یا ساختارهائی به انجام می رسد . شکل گیری احجام در معماری سنتی ایران نیز مشابه طبیعت از این قواعد پیروی می نماید .
از این نقطه نظر آغاز مورفولژی معماری سنتی و معماری مدرن با یکدیگر تفاوت اساسی دارد . به این معنی که  اولی از طریق حرکت عنصر پایه و سازنده و استاندارد شده در فضا و دیگری در یک فرآیند ذهنی و انتزاعی صورت می پذیرد . به هر حال شناخت بافت فیزیکی معماری سنتی برای شکل شناسی آن اهمیت تعیین کننده ای دارد .
در طبیعت قید بندهای فیزیکی و شیمیایی و هندسی و .... اشکال طبیعی را استوار می کنند و به آنها انتظام می بخشند ، ولی معماری سنتی تنها از آن دسته از قواعد طبیعی پیروی می کند که بیشتر در قلمرو قید و بندهای فیزیکی و هندسی است . زیرا مصالح ساختمانی آن عمدتا طبیعی و کمتر سنتتیک است .
معمار سنتی به دنبال قوانین « جفت و جوری » (paking) اجزاء استاندارد شده ساختمانی است ( مصالح بنائی) به گونه ای که به تعادل نسبتا پایداری در مقابل نیروهای وارده دست یابد . این قواعد از طریق تجربه و مشاهده در طبیعت و نهایتا تحلیل های هندسی مقدماتی در دسترس معمار قرار گرفته است و نهایتا تلاش او برای مقابله با نیروی جاذبه زمین ، در شکل کلی محصول کار منعکس گردیده است . برای بیننده اثر معماری این تلاش در قالب اشکال بکار رفته قابل دریافت و احساس است و رابطه زیبائی شناسانه ای بر مبنای این احساس بین ناظر و اثر ایجاد می شود .
واژه کلیدی : ریخت شناسی ، معماری سنتی ، هندسه فیزیک ، تنوع و کارآئی ، ساختار  

دریافت متن کامل مقاله [ دریافت فایل ]

نظرات

نام :

ایمیل :

نظر :

کد امنیتی :